Rynek gier zalewa nas codziennie nowymi tytułami, które posiadają wspaniałą grafiką, muzykę i niespotykane dotąd możliwości. Coraz to nowsze modele telefonów umożliwiają generowanie grafiki tak dobrej jak na pecetach. Są jednak nieprzemijające i niezapomniane gry do których zawsze się wraca. Pomimo braku zapierającej dech w piersiach grafiki, i z piskami zamiast muzyki, wciągały nas na długie godziny wspaniałej zabawy. Jak więc powrócić do czasów braci Mario, czy PacMana?

Co w artykule:

• Zasada działania emulatorów.
• Przegląd emulatorów dawnych komputerów i konsoli.
• Test programów do emulacji na Symbiana.

Emulator to nic innego jak, program (lub urządzenie) który potrafi "udawać" inny komputer, umożliwiając uruchomienie aplikacji napisanych dla niego. Analizuje on kod gry i interpretuje go w taki sam sposób jak procesor konsoli.

Schemat działania emulatorów

Takie "oszukiwanie" nie jest tak łatwą sprawą jak mogło by się wydawać. Aby cokolwiek działało nasz kieszonkowy komputer musi stworzyć w swojej pamięci wirtualne porty RAM i ROM, oraz I/O (wejścia/wyjścia) oraz zinterpretować pamięć grafiki i dźwięk, a to wszystko ma dziać się na tyle szybko, aby umożliwić nam płynną grę. Pomimo iż, możliwości obliczeniowe dzisiejszych telefonów setki razy przewyższają pierwsze konsole, czy komputery, to muszą się one nieraz nieźle napocić, żeby przeistoczyć się w konsolę sprzed lat. Niektóre układy są tak skomplikowane, bądź realizowane analogowo (np. dźwięk) , że nie możliwa była ich emulacja programowa. Dlatego programiści muszą czasem wykorzystywać różne inne sztuczki, aby uzyskać pożądany efekt.

Łatwiej teraz zrozumieć, dlaczego emulacja konsoli z procesorem 1MHz nastręcza nie lada problemów układom kilkuset-megahercowym. Muszą one tłumaczyć instrukcje CPU konsoli, udawać koprocesory graficzne, czy układy generowania dźwięku, o urządzeniach peryferyjnych nie wspominając.

NES/ SNES, czyli PEGASUS po naszemu

Nintendo Entertainment System (NES) jest 8-bitową konsolą telewizyjną wypuszczoną przez Nintendo 15 lipca 1983 roku.

Klon NESa w Polsce zrobił ogromną furorę, do nie dawna jeszcze można było spotkać na rynkach Cartridge do tej konsoli. Po zaniechaniu produkcji NESa, w Japonii został wypuszczony następca Famicoma - Famicoms Nintendo, który był produkowany aż do października 2003 roku!< /div>

W Polsce największy sukces osiągną klon tej konsoli, czyli dobrze znany wszystkim Pegasus. NES zapisał się w historii jako najlepiej sprzedająca się konsola do domowej rozrywki. Nintendo wyprodukowało i sprzedało do końca 1995 roku ponad 50.000.000 konsol (sic!). Można na niej było zagrać w takie gry jak Mario, Micro Machines, Dizzy czy Contra. Do poprawnej emulacji plików *.NES które są swojego rodzaju obrazami cartridge-ów możemy wykorzystać emulatory trzech firm: VAMPENT, YEWSOFT oraz softu pisanego przez Marata Fayzullina. Za vNes-em, produktem VAMPENT przemawia większy wybór platformy uruchomieniowej, gdyż mamy do wyboru Javę2 oraz S60 we wszystkich wersjach. Firma YEWSOFT oferuje, aż dwie warianty emulatora: YewNes i YewNes Plus, niestety oba w wersji tylko na s60v1. Istnieje jeszcze kilka innych, ale ich funkcjonalność jest znikoma, niemniej ujęte są one w tabeli.

Contra - czyli siekana na maksa :)

Bardziej zaawansowana SNES (Super Nintendo Entertainment System), już 16-bitowa konsola do gier jest również możliwa do emulacji. SNES był nowszym modelem NES-a, znacznie bardziej zaawansowanym technicznie, z lepszą grafiką i dźwiękiem. Na SNES’a wyszło ponad 1600 gier! Przypomną się nam czasy Prince of Persia, Alladina, czy Final Fantasy. Możemy go emulować z pomocą programu vSNES od VAMPENT-u. Emulator jest w pełni sprawny, trzeba przyznać, że na staruszku Siemensie SX1 szybkość działających gier jest bardzo dobra. Emulator ten występuje w kilku wersjach na różne telefony (różniące się liczbą wyświetlanych kolorów jak i wersją Symbiana).

Frodo - władca kaset, czyli mobilne C64

W naszej podróży z emulacją, znalazłem też takie perełki, jak emulator ponadczasowego Commodore 64. Projekt o nazwie „Frodo” pozwala na uruchomienie ROM-ów tego właśnie komputera. Napisany jest on na licencji Open Source, a autor nadal projekt rozwija pracując obecnie nad wersją na S60 3rd! Można już przetestować to ‘cudeńko’ w wersji alfa, wystarczy przesłać autorowi drobną kwotę, a ten wyśle nam gotową i w pełni sprawną aplikację.

Frodo w akcji

Myślę, że warto wydać tych przysłowiowych „kilka groszy”, aby cieszyć się przenośnym C64. Hannu Viitala nie podaje ceny, jak pisze: „wybierzmy dowolną kwotę sami”. Na swojej stronie http://koti.mbnet.fi/~haviital publikuje więcej informacji z którymi zainteresowani powinni się zapoznać.

SMS? Tak! To Sega Master System

Również konsola "SMS", która była oparta na innej konsoli firmy Sega doczekała się swojego emulatora. Ta 8-bitowa konsola może i nie zdobyła takiej popularności co NES, ale zapisała się w historii tym, że posiadała wiele wspaniałych tytułów (np. Mighty Morphin Power Rangers: The Movie.)

Tak wyglądała konsola Sega Master System, dziś ze znacznie większą funkcjonalnością możemy zmieścić ją w kieszeni.

Aby cieszyć się kieszonkową jej wersją, zainteresujmy się programami SMS Plus firmy SomeOne i SonicBoy napisaną przez Wildpalm. Oba programy mają zbliżoną funkcjonalność, co pokazuje nasza tabelka porównawcza. SonickBoy ma co prawda bardziej rozbudowane opcje konfiguracyjne, ale będziemy musieli zapłacić za niego $ 5.95, a program SMSPlus jest kompletnie darmowy.

GameBoy – przenośne konsole Nintendo

Na tą ponadczasową konsolkę wyszło sporo gier i jeszcze więcej przeróbek.

Podczas naszych rozważań nad emulacją na Symbiana, nie mogłoby oczywiście zabraknąć GameBoya. Ta najlepiej sprzedająca się linia przenośnych konsoli doczekała się sporej ilości wersji na które napisano tysiące fantastycznych gier. Między innymi dla tego mamy również spory wybór emulatorów na tę platformę. Udało mi się znaleźć sześć w pełni funkcjonalnych programów, począwszy od darmowych do tanich, i na całkiem drogich skończywszy. Najbardziej „ekskluzywny”, a za razem najdroższy jest produkt Vampentu: vBag i vBagX (ten drugi to najnowsza wersja vBag-a). Podczas testów nie miałem okazji doświadczyć żadnych „zawiech”, ani objawów niestabilnej pracy. Umożliwia on emulowanie GameBoy Advance (ROMy w for ie GBA) i jest w pełni konfigurowalny, a do tego szybki. Godny polecenia najbardziej wymagającym użytkownikom. Jego mocną stroną jest również to, że wydawany jest na wszystkie platformy Symbiana.
Vampent jest również autorem programu VBoy, który (jak reklamuje go firma) jest najszybszym i najlepszym emulatorem GameBoy/GameBoyColor/GameBoyAdvanceSP, czytającym formaty GB/GBC/SGB/SGB2, jaki został wydany na telefony komórkowe. Trzeba przyznać, że opis ten nie odbiega wcale od rzeczywistości, a do tego produkt kosztuje jedyne $9.9! Jest zdecydowanym liderem w tej kategorii.
Super GoBoy firmy Wildpalm jest jedynym programem który może sprostać vBoy-owi. Emuluje on GameBoy i GameBoy Color. Doskonale radzi sobie emulacją dźwięku, importem gier prosto ze skrzynki wiadomości (nawet w formatach RAR, czy ZIP). Posiada opcję auto zapisu stanu gry (również ręczną). Jego cena jest także niewygórowana, a wynosi € 9.99. Program jest zatem wart wypróbowania. Ostatnią prezentowaną aplikacją jest GamePhone (drugi pod względem wysokości ceny) jest on w pełni działającym emulatorem GameBoya, ale wymaga kilku poprawek i według mnie nie jest jeszcze wart swojej ceny. Stanowi raczej marną konkurencję w stosunku do wyżej prezentowanych programów.

Ja chcę do MEME

MAME, czyli Multiple Arcade Machine Emulator, to program pozwalający zagrać w automaty arcade. Na tę platformę, jak mówi nam Wikipedia powstało ponad sześć i pół tysiąca gier. Wśród wiecznie żywych „szaf” znajdziemy takie tytuły jak: Mortal Kombat, Street Fighter, Metal Slug, The King of The Fighters, czy Samurai Shodown oraz wiele, wiele innych. Jedynym wartym zainteresowania emulatorem tego typu na Symbiana jest w pełni darmowy i oparty na licencji GPL (Gnu General Public License), E2MAME. Wydawany jest on w kilku wersjach (różnią się funkcjami i przez to również zużyciem pamięci). Staffan Ulfberg na swojej stronie domowej: http://www.harmonicode.com/EEMame/ opisuje dokładnie proces instalacji, jak i użytkowania tej wspaniałej aplikacji. Pracuje on również nad wersją S60 3rd. Prace trwają, ale już dziś możemy zobaczyć rezultaty na stronie http://madeye.org/~staffanu/

Sega Mega Drive

Sega Mega Drive, to 16-bitowa konsola firmy Sega. Powstała w roku 1988 w Japonii, rok później zaistniała w Europie. W Ameryce Północnej konsola ta była sprzedawana jako Sega Genesis, ponieważ firma Sega nie mogła uzyskać pełni praw do nazwy Mega Drive. Jak się można było domyślić, programiści nie pozwolili, abyśmy zapomnieli o i tym centrum rozrywki i przygotowali wiele emulatorów, w tym i na Symbiana.

PicoDrive na N-Gage'u

Jednym z najlepszych jest Picodrive. Emulator sprawuje się doskonale, nawet pomimo braku implementacji dźwięku, który byłby za dużym obciążeniem dla emulatora. Wystarczy jednak spojrzeć na tytuły gier jakie mamy do dyspozycji, a na taki mały mankament nie będziemy już narzekali. Earthworm Jim, Sonic3DBlast, Alladin czy Worms to tylko czubek góry gier na SDM-a. Wspomnę jeszcze, że aplikacja jest „sprzedawana” w walucie watykańskiej, czyli za „Bóg zapłać” ;-) co dodatkowo skłania do bliższego zapoznania się z tym emulatorem.

Neo Geo Pocket Color

Ogromnym zaskoczeniem było dla mnie to, że nawet ta szesnastobitowa przenośna konsola, na której mogliśmy "zaczesać" w Puzzle Bobble Mini, Metal Slug, Sonic the Hedgehog, czy Puyo Pop Fever ma swój emulator działający na Symbianie. Brian Faber – autor, bardzo ciężko pracował, aby napisać N-POP - Neo Geo Pocket Colour Emulator. Powstała nawet testowa wersja na S60v1. Niestety projekt nie ma strony domowej i nie wiadomo, czy ktoś go dalej rozwija. Udało mi się znaleźć tylko 2 linki z wartymi przeczytania informacjami, oba są ujęte w tabelce.

Neo Geo Pocket Color w całej okazałości

Amstrad CPC

„Kokak” z zawodu programista (między innymi gier na konsole) i fan emulacji po zakupie swojego Siemensa SX1 stwierdził, że istnieje cała masa emulatorów konsoli i komputerów na platformę S60, jednakże nie znalazł nigdzie emulatora Amstrad CPC, więc postanowił przeportować istniejący emulator na Symbiana. Tak oto, powstał S60-CPC - emulator komputera Amstrad CPC oparty na licencji GNU. Jak czytamy w Wikipedii, A-CPC, to jeden z pierwszych komputerów domowych (CPC - ang. Colour Personal Computer).

Amstrad CPC464 z monitorem kolorowym. W prawej części klawiatury widoczny wbudowany magnetofon kasetowy.

Wszedł na rynek w połowie lat 80-tych, rok lub dwa po pojawieniu się innego komputera domowego, ZX Spectrum, a także pierwszych modeli Commodore. Można była na nim zagrać w After Burner, Cauldron, Fruity Frank, czy Barbarian. S60-CPC działa wspaniale na S60v1 (czyli np. na wspomnianym Siemenesie SX1), jak pisze autor, jego dzieło nie jest kompatybilne z telefonami z Symbianem w wersji v8 i wyższej, ale użytkownicy raportowali bezawaryjną pracę poprzez bezpośrednie uruchomienie pliku CPCEMU.EXE z E:\system\apps\S60Cpc. Na stronie domowej można zobaczyć jak działa ten program w praktyce: http://kokak.free.fr/s60cpc.mpg

MSX for Symbian

Znany autor doskonałego programu Contacts Transfer - Juha Riihimäki, jest również twórcą emulatora fMSX. Czym jest MSX, nie trzeba starym wyjadaczom przypominać. Był to standard komputerów 8-bitowych, kreślił on szlaki takich firm jak ASCII Corporation, czy MicroSoft. MSX było skrótem od Microsoft eXtended Basic (według innych źródeł: Machines with Software eXchangeability) i światło dzienne ujrzał w 1983 roku. Nasz emulator udający MSX-a został napisany w C++ ze wstawkami assemblera, dzięki czemu działa szybko na wszystkich platformach S60 i S80 Symbiana.

Widok uruchomionej gry na MSXie.

Obsługuje on, aż sześć formatów ROM-ów na różne odmiany tej maszyny (MSX1, MSX2 and MSX2+) z pełnym wsparciem dźwięku, auto-zapisem stanu gry, w pełni konfigurowalnym mapowaniem klawiatury, pauzą, oraz obsługą różnych trybów wyświetlacza, a to wszystko kompletnie za darmo! W sieci dostępnych jest tysiące gier o niespotykanej grywalności(patrz tabelka: przydatne linki i tabelka ze stroną domową programu).

ZX Spectrum

Firma WildPalm pojawia się nie po raz pierwszy w tym artykule i nie po raz pierwszy jej produkt jest gwarancją jakości. ZXBoy, to emulator ZX Spectrum 48K / 128K, klasyka lat 80-tych. Był to jeden z pierwszych małych komputerów domowych wyprodukowanych przez angielską firmę Sinclair Research Ltd. w roku 1982. Komputer ten doczekał się sporej ilości klonów i przeróbek i dawał ogromne możliwości domowej rozrywki jak na tamte czasy. Z nazwą ZXSpectrum kojarzą się od razu takie hity jak: Exolon, The Sentinel, StarQuake, czy Sim City. Firma WildPalm przyzwyczaiła już nas do aplikacji prostych w obsłudze, a zarazem rozbudowanych i szybkich w działaniu. Tak jest i w przypadku tego programu.
ZXBoy umożliwia pełne wsparcie dla joysticka - Kempston, Cursor, Sinclair 1 & 2 jak i wirtualnej klawiatury, którą można w pełni przemapować. Posiada zapisywanie stanu gry, wysyłanie jej za pomocą IrDy, Bluetootha, czy emaila, oraz zintegrowaną przeglądarkę gier umożliwiającą ściągnięcie dowolnej aplikacji prosto na telefon. Oczywiście należy wspomnieć o pełnej emulacji dźwięku (48K). Cena również nie jest wygórowana gdyż wynosi zaledwie €3.99, a pozwala na cieszenie się, wręcz niewyobrażalną ilością znakomitych aplikacji napisanych na ponadczasowego ZXS’a.

Czy to już wszystko?

Ależ skąd! Czy myśleliście jeszcze kilka lat temu, że pogracie w Quake, czy Duke Nukema 3D na czymś innym niż skrzynka z monitorem? Liczba megaherców, jak i pokłady pamięci obecnych telefonów są znacznie większe niż PC-ów z poprzedniej epoki, nic więc dziwnego, że gry, przy których zrywaliśmy noce jeszcze nie tak dawno temu zostały „przeportowane” na telefony. Projekt o którym tu mowa, nasi nazwę C2DOOM i jest programem umożliwiającym uruchomienie plików WAD, na praktycznie każdej wersji Symbiana. Kilka lat temu firma Id Software opublikowała kod źródłowy ponadczasowej gry Doom, protoplasty gier typu FPP (First Person Perspective), nie trzeba było długo czekać, aby gra pojawiła się na ogromną ilość innych platform sprzętowych i programowych, w tym oczywiście na Symbiana. Gra DOOM przechowywała swoje epizody, mapy, grafikę i muzykę w plikach typu WAD, ID Software robiła tak, nie tylko z DOOM-em, ale i innym gry ze swojej stajni programistycznej dzięki temu silnik C2DOOM umożliwia uruchomienie również reszty gier wykorzystujących pliki WAD (lub ich nowsze wersje np. *.PAK przekonwertowane na pliki typu *.WAD). A tych jest całkiem sporo. Nic nie stoi więc na przeszkodzie, aby pograć sobie w Quake I,II, Blooda, Heretica, DukeNukema3D, James Bonda - Golden Eye, Counter Strikea, Star Wars i wiele innych. To jeszcze nie koniec rewelacji! Co powiecie na turniej Quake’a pomiędzy kilkoma telefonami? Niemożliwe? A jednak!

Quake śmiga jak zły.

C2Doom umożliwia rozgrywkę w trybie multiplayer, aż do czterech graczy jednocześnie! Tryby gry są identyczne jak na wersji PC. Co-operative I Deathmatch. W pierwszym gramy razem przeciwko potworom, w drugim natomiast gramy przeciwko sobie i reszcie potworów. Daje to ogromne możliwości zabawy! Kto nie wierzy nie sam spróbuje.

Ruszmy w wir przygód

Pamiętacie Monkey Island, albo Sam & Max Hit the Road? Ci, którzy twierdząco odpowiedzieli na to pytanie zapewne łezka się w oku zakręciła. Można bez problemu przywołać wspomnienia w bardziej wizualnej formie. Jak? Wystarczy odpalić program ScummVM!
ScummVM,czyli Script Creation Utility for Maniac Mansion, to program pozwalający na uruchomienie klasycznych gier typu point-and-click (wskaż punkt i kliknij), na platformach na które nigdy nie był projektowany!

Aż łezka się w oku kręci.

Są to w większości niezapomniane przygotówki ze stajni LucasArts, czy np. Sierra AGI Game. Windows, Linux, Mac OS X, Dreamcast, PocketPC, PalmOS, AmigaOS, BeOS, OS/2, PSP, PS2 i oczywiście Symbian/EPOC - to platformy na których możliwe jest delektowanie się wspaniałościami z lat młodości. Lista gier jest imponująca, a ich liczbę przewyższa tylko ich jakość. Indiana Jones, Gobliiins, czy Broken Sword to tylko przykłady, całą spis kompatybilności znajdziemy na stronie domowej tego znakomitego projektu.

I tak oto dotarliśmy do końca tej fascynującej podróży w przeszłość. Podczas tej wycieczki podejrzeliśmy jak działają emulatory i poznaliśmy ich przeróżne odmiany, ich drobne wady i ogromne zalety. Nie odkryje Ameryki jak powiem, że Symbian daje nam jeszcze jedną, chyba najciekawszą korzyść– mobilność. Gdybyśmy chcieli mieć zawsze przy sobie każdy z prezentowanych komputerów, to wypadałby wynająć TIR-a i przygotować się na spory rachunek z elektrowni ;-) A tak, telefon w kieszeń i nuda nigdy nas nie dorwie. Wierzę, że równie miło jak ja przypomnieliście sobie te wspaniałe czasy, w których gry może i nie powalały grafiką, ale wprowadzały niezapomniany klimat który pamięta się do dziś.





Przydatne linki:

• www.darmowe-romy.xt.pl
• freeroms.com
• emu-russia.km.ru
• www.theoldcomputer.com
• www.pegasus.glt.pl
• mypegasus.pl
• www.dizzy.pl
• www.yewsoft.com/roms
• www.snesclassics.com
• romhustler.net
• arnold.c64.org/pub/games
• www.pdroms.de
• www.cpcgamereviews.com
• ftp.nvg.ntnu.no/pub/cpc
• www.mamedev.org/roms
• fms.komkon.org/EmuSymbian

Gorąco polecam stronę poniżej, gdzie znajdują się nieopisane w artykule emulatory (są one zawarte w tabeli):

• fms.komkon.org

W artykule zostały użyte informacje znalezione w wikipedii, chipie oraz innych stronach podanych wyżej.

Kamil Ozirski